Trong Kinh Phật có dạy: “Con người chìm đắm trong luân hồi sanh tử là do vô minh, chấp ngã và những phiền não chất chứa từ vô lượng kiếp.” Những phiền não ấy không chỉ khiến tâm ta xao động, mà còn là nguyên nhân dẫn đến khổ đau, trôi lăn trong sáu đường.

Một con số thường được nhắc đến trong Phật giáo – 108 – không chỉ tượng trưng cho số hạt chuỗi dùng để trì tụng danh hiệu Phật, mà còn mang một ý nghĩa sâu xa: 108 loại phiền não trói buộc chúng sanh. Hãy hoan hỷ cùng Máy Niệm Phật Tú Huyền tìm hiểu con số ý nghĩa 108 phiền não qua bài viết này.

Vì sao là 108?

Con số 108 không phải là một con số ngẫu nhiên. Theo lời Phật dạy và các luận giải trong Kinh điển, số 108 hình thành từ sự kết hợp của ba yếu tố:

6 căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý
3 cảm thọ: lạc (vui), khổ (đau), và xả (trung tính)
2 thời: quá khứ và hiện tại

Tính như sau:

6 căn × 3 cảm thọ = 18
18 (cảm thọ hiện tại) + 18 (cảm thọ quá khứ) = 36
36 × 3 loại ô nhiễm của tâm (tham, sân, si) = 108

Mỗi tổ hợp là một dạng phiền não mà chúng sanh thường xuyên gặp phải. Từ mắt thấy sắc mà sanh tham, từ tai nghe lời nghịch ý mà sanh sân, từ ý thức vọng tưởng mà sanh si mê… đều góp phần làm tâm không thanh tịnh.

Xem thêm : Mối liên hệ giữa 6 Căn 6 Trần 6 Thức 5 uẩn, 12 xứ và 18 Giới – Thế gian sự kết hợp giữa tâm và vật.

108 phiền não là gì?

Trong giáo lý nhà Phật, phiền não (Pāli: kilesa, Sanskrit: kleśa) là những ô nhiễm của tâm thức. Chúng gồm nhiều loại lớn nhỏ như:

Tham (greed): tham dục, tham tài, tham sắc, tham danh, tham ăn, tham ngủ…
Sân (hatred): giận dữ, thù hận, oán ghét, ganh tỵ, khinh thường…
Si (delusion): vô minh, mê lầm, chấp ngã, tà kiến, cố chấp…

Mỗi một căn khi tiếp xúc với trần cảnh sẽ khởi tâm. Tâm ấy nếu không được chánh niệm soi chiếu thì dễ phát sinh phiền não. Dần dần, những thói quen ấy kết thành tập khí, lôi kéo con người vào vòng khổ đau.

xem thêm : Tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến nghĩa là gì? Cách hóa giải tiêu trừ ngũ độc này.

Vì sao phải biết về 108 phiền não?

Hiểu rõ bản chất của phiền não là bước đầu để đoạn trừ nó. Nếu không biết mình đang phiền não vì điều gì, ta sẽ không biết đường mà tu sửa.

Phật dạy:

“Biết khổ, mới cầu thoát khổ. Biết bệnh, mới tìm thuốc chữa.”

Trong đời sống hàng ngày, khi tâm ta khởi niệm giận, si mê, ganh tỵ hay đố kỵ, đó là lúc phiền não đang khởi hiện hành. Nhưng nếu biết quay về chánh niệm, quán chiếu lời Phật dạy, thì phiền não ấy sẽ dần tan.

Chuỗi 108 hạt – biểu tượng đoạn trừ phiền não

Vì thế, chư Tăng Ni và Phật tử thường sử dụng chuỗi 108 hạt để trì tụng danh hiệu Phật, Bồ Tát hoặc trì chú. Mỗi hạt là một lời nguyện đoạn trừ một loại phiền não. Mỗi lần lần chuỗi là một lần soi sáng nội tâm, nhắc nhở ta trở về với chánh đạo.

Dù cho phiền não nhiều như cát sông Hằng, nhưng nếu kiên trì tu tập, lấy Giới – Định – Tuệ làm nền tảng, thì tất cả đều có thể hóa giải.

108 phiền não gồm những gì ?

Khi nhìn lại 108 điều phiền não này, ta nhận ra rằng hầu hết những điều khiến ta khổ đau đều bắt nguồn từ sự cố chấp, so đo và thiếu tu tập. Mỗi ngày chỉ cần buông được một điều, tâm ta sẽ nhẹ đi một phần. Đức Phật đã chỉ ra rõ ràng 108 nguyên nhân khiến tâm không an, và đó không phải là lời phán xét mà là kim chỉ nam tu tập, Khi nào buông được, khi đó an lạc sẽ đến. Tâm sanh thì chủng chủng pháp sanh, tâm diệt thì chủng chủng pháp diệt. Sau đây 108 phiền nào được chia thành 6 nhóm

1. Nguyên nhân gây khổ và chấp trước

Kho Dau Va Chap Truoc — Khổ đau và chấp trước

Nỗi khổ của con người là do theo đuổi những điều sai lầm.
Không phải người khác làm bạn khổ, mà là do chính bạn tu dưỡng chưa đủ.
Nếu bạn không tự tạo phiền não, người khác không thể nào khiến bạn phiền não, vì chính bạn chưa buông bỏ được trong tâm.
Hãy quản lý bản thân cho tốt, đừng quản chuyện người khác.
Không thể tha thứ cho chúng sanh là bạn đang làm khổ chính mình.
Đừng vội chê người khác khổ, có khi bạn còn đáng thương hơn. Bạn đã thật sự tu hành chưa? Đã hiểu được bao nhiêu về đời người?
Học Phật là sự giao phó với lương tâm của chính mình, không phải để làm dáng cho người khác thấy.
Người không đủ phước báo thì thường nghe thị phi; người có phước báo thì chưa từng bị thị phi làm phiền.
Tu hành là công phu từng chút một.
Trong thuận cảnh mà tu thì không thể thành Phật.
Hãy biết ơn những chúng sanh mang nghịch cảnh đến cho bạn.
Hãy luôn biết chấp nhận số phận, vì bạn là người.
Dù người khác xấu xa đến đâu, dù họ từng làm tổn thương bạn, bạn cũng phải tha thứ – đó mới là con đường đến an vui chân thật.
Thế gian vốn là khổ, không ai là ngoại lệ.
Khi bạn vui, hãy nhớ niềm vui ấy không kéo dài. Khi bạn buồn, hãy hiểu nỗi buồn cũng sẽ qua.
Nhận biết, chế ngự, chuyển hóa chính mình thì mới có thể chuyển hóa người khác.
Chấp trước hôm nay sẽ là hối hận của ngày mai.
Bạn có thể có tình yêu, nhưng đừng chấp trước – vì chia ly là điều không tránh khỏi.
Đừng lãng phí cuộc đời vào những điều chắc chắn khiến bạn hối tiếc.
Khi nào bạn buông bỏ được, khi đó bạn sẽ hết phiền não.

2. Hướng dẫn tâm từ bi, tha thứ, quán chiếu bản thân

Tâm không phân biệt, đó là chân thật khổ hạnh.
Học Phật, điều đầu tiên là không nhìn lỗi người. Nhìn lỗi người là tự làm ô nhiễm tâm mình, chẳng thể tu hành.
Nếu mỗi ngày bạn chỉ thấy lỗi người và chuyện đúng sai, hãy mau sám hối – đó chính là tu hành.
Người nghiệp chướng sâu nặng thì suốt ngày nhìn lỗi người. Người thật tu hành thì không bao giờ chấp lỗi người khác.
Mỗi vết thương là một bài học trưởng thành.
Khi bạn biết mình mê muội, bạn không đáng thương. Khi bạn không biết mình mê muội, mới thật đáng thương.
Người kiêu mạn còn có thể cứu, người tự ti thì vô phương cứu chữa.
Đừng mãi bất mãn người khác, hãy thường xuyên phản tỉnh chính mình. Bất mãn người, chỉ tự làm mình khổ.
Mọi điều xấu vốn là hư vọng, đừng tự ti. Mọi điều tốt cũng là hư vọng, đừng kiêu ngạo.
Khi bạn khổ tâm, hãy tự nhắc: “Tất cả đều là giả tạm, phiền não vì chi?”
Chưa học Phật thì thấy gì cũng không thuận. Học Phật rồi thì thấy gì cũng thuận.
Hãy bao dung với người có ý kiến trái với mình, như vậy đời sống sẽ dễ chịu hơn. Nếu cứ cố thay đổi họ, bạn sẽ rất đau khổ. Hãy học cách nhẫn nại và bao dung.
Nhận ra mình vĩ đại là vì bạn chấp nhận mình từng mê muội.
Tu hành là điều chỉnh lại tư tưởng sai lầm của chính mình.
Bác sĩ không cứu được người hết số, Phật không độ người không có duyên.
Không thể từ tâm tha thứ cho người khác thì tâm bạn vĩnh viễn không an.
Tâm chứa đầy tư kiến thì không bao giờ nghe được tiếng lòng của người khác.
Hủy diệt một người chỉ bằng một lời, nhưng nuôi dưỡng một người cần cả ngàn lời – hãy giữ miệng từ bi.
Khi khuyên người, nếu không tôn trọng lòng tự trọng của họ, thì lời nói dù hay cũng vô ích.
Đừng để sự thông minh của bạn pha lẫn kiêu căng. Đừng để sự khiêm tốn của bạn thiếu trí tuệ.

3. Cách ứng xử trong nghịch cảnh

Cach Ung Xu Trong Nghich Canh — Cách ứng xử trong nghịch cảnh

Không cần quay đầu xem ai đang chửi bạn. Nếu một con chó điên cắn bạn, chẳng lẽ bạn cũng phải cắn lại?
Ganh tỵ không làm bạn tốt hơn, cũng chẳng thể làm người khác kém đi.
Đừng phí thời gian quý báu để nghĩ về người bạn không ưa.
Nhiều người khi sắp lìa đời đều nói: “Cuộc đời này thật vô vọng và đau buồn biết bao!”
Tình cảm không phải là từ thiện – không thể ban phát tùy tiện. Nhưng người ta vẫn cứ đeo đuổi và chấp trước cho đến tận lúc chết.
Hãy dùng lòng từ bi và sự ôn hòa để nói ra nỗi bất mãn, người khác sẽ dễ tiếp nhận hơn.
Người tạo ra cơ hội là người dũng cảm. Người chờ đợi cơ hội là người mê muội.
Nói mà không làm không phải là trí tuệ chân thật.
Lắng nghe người khác nói nhiều hơn, đừng vội biểu đạt ý kiến của mình.
Cùng một chiếc bình, sao bạn lại đựng thuốc độc? Cùng một tâm hồn, sao bạn lại chất đầy phiền não?
Cái không có được luôn khiến ta tưởng là điều tốt, vì bạn chưa hiểu hết nó. Đến khi hiểu rõ, bạn mới biết nó không như mình nghĩ.
Thế gian không có tròn đầy, chỉ có khéo léo xoay xở.
Tu hành phải nhẫn nại, chấp nhận sự đạm bạc, vui trong cô tịch.
Sống thêm một ngày là có phúc, phải trân trọng. Khi tôi khóc vì không có giày mang, tôi thấy người khác không có cả đôi chân.
Lo người khác nhiều, thì lo xét mình ít – bạn hiểu không?
Đừng mở to mắt mà nhìn đời. Hỏi bạn: “Trăm năm sau, có gì thật sự thuộc về bạn?”
Muốn biết thế gian có bao nhiêu chiến tranh, hãy nghe tiếng gào thét nửa đêm ở lò mổ.
Oán hận người khác là một sự tổn thất rất lớn cho chính bạn.
Ai cũng có mạng sống, nhưng không phải ai cũng hiểu giá trị và biết quý trọng nó.
Tưởng mình sở hữu của cải, thực chất là bị của cải trói buộc.

4. Chuyển hóa tâm, từ hành vi đến lời nói

Tính chấp là nguyên nhân của đau khổ. Buông tính chấp mới được tự tại.
Tùy duyên không phải là buông xuôi, mà là làm hết sức rồi giao cho nhân quả.
Đừng quá chắc chắn về quan điểm của mình, như vậy sẽ ít hối hận hơn.
Thành thật với chính mình thì không ai có thể lừa bạn được.
Dùng cách tổn thương người khác để che giấu khuyết điểm của mình là điều đáng hổ thẹn.
Người đời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Người tu hành phải chịu trách nhiệm trước nhân quả.
Lúc nghèo khổ, hãy dùng thân thể để bố thí – như quét dọn, gánh nước, mang vác – đó cũng là bố thí.
Tâm chứa đầy ganh tỵ, lời nói quanh co, thì không thể gọi là người đoan chính.
Âm thầm quan tâm, chúc phúc cho người – đó là bố thí vô hình.
Hãy kể vài câu chuyện vui, lấy sự hài hước mà sống – cuộc sống sẽ dễ chịu hơn.
Sống với người khác, cần vô lượng nhẫn nại.
Đừng đoán suy nghĩ người khác, nếu không có trí huệ và kinh nghiệm.
Muốn hiểu một người, hãy nhìn động cơ và mục đích của họ.
Chân lý của đời người nằm trong sự giản dị thường nhật.
Không tắm rửa mà xức nước hoa thì không thơm được. Danh vọng và phẩm cách phải đến từ đức hạnh. Có đức thì tự nhiên thơm.
Thay vì phản kháng thực tế, hãy chấp nhận nó – đó gọi là “nhận mệnh”.
Phật, Bồ Tát chỉ gia hộ người biết tự giúp chính mình.
Nghịch cảnh là điều tất yếu để trưởng thành. Người dám đối diện nghịch cảnh thì mới mạnh mẽ.
Hãy biết ơn người đã chỉ ra khuyết điểm của bạn.
Người biết nghĩ cho người khác thì không bao giờ cô độc.

5. Nhân quả, bao dung, nhận diện vọng tưởng

Nếu bạn thấy khuyết điểm của mình rõ như thấy lỗi người khác, đời bạn sẽ phi thường.
Tha thứ cho người là chừa lại khoảng trống cho chính mình.
Thời gian sẽ trôi qua, hãy để nó mang đi phiền não của bạn.
Cố làm cho việc đơn giản trở nên nghiêm trọng, bạn sẽ đau khổ vô cùng.
Người luôn xuyên tạc thiện ý người khác là kẻ vô phương cứu chữa.
Người không xấu, chỉ là thói quen nghiệp lực sâu dày. Ai có tâm hướng đạo, hãy tha thứ và đừng xem họ là người xấu.
Nói một lời dối, phải bịa mười lời khác để lấp liếm – sao phải khổ vậy?
Người mê cái đẹp là đang yêu chính mình.
Trên đời không ai không bị chê trách. Nói nhiều bị chê, nói ít bị chê, im lặng cũng bị chê.
Người khen bạn chưa chắc là thiện tri thức. Người chỉ lỗi bạn mới là người giúp bạn tiến bộ.
Tất cả những gì bạn có rồi cũng sẽ thuộc về người khác sau khi bạn chết. Sao không đem bố thí ngay từ bây giờ?
Tu hành vì được khen ngợi thì chẳng khác nào hoa đẹp bị giẫm đạp.
Sống một ngày vô ích là phạm tội trộm thời gian.
Người biết cúi mình mới là người đáng kính.
Kết duyên rộng khắp – nghĩa là không làm tổn thương bất cứ ai.
Im lặng là cách trả lời tốt nhất trước lời phỉ báng.
Kính trọng người khác là đang làm đẹp chính mình.
Có lòng yêu thương vô tư là có được tất cả.
Hận thù không thể hóa giải bằng hận thù – chỉ có từ bi mới giải được hận thù. Đây là chân lý vĩnh hằng.
Chấp nhận số phận hơn là oán trách. Trước những điều không thể thay đổi, chấp nhận là giải pháp tốt nhất.

6. Tinh thần tùy duyên, giác ngộ, buông bỏ

Đừng vì sự si mê của chúng sanh mà làm tâm mình khổ. Đừng vì sự vô minh của người khác mà tự dằn vặt mình.
Người khác chê mình, đừng buồn. Người khác khen mình, cũng đừng mừng. Trong xấu có tốt, trong tốt có xấu – biết dụng tâm mới là quan trọng.
Dù mình đúng, người khác nói mình sai, vẫn nên xin lỗi. Tu hành là phải rèn luyện như vậy. Có thể nhẫn nhịn mới có tiến bộ.
Khi lỗi lầm bị vạch trần, đừng nổi giận. Đừng nghĩ rằng hung hăng sẽ che giấu hay vượt qua được khuyết điểm.
Đừng luôn thấy mình bất hạnh – có biết bao người còn khổ hơn mình.
Kẻ ngu si luôn muốn người khác hiểu mình. Người trí thì luôn cố gắng hiểu chính mình.
Người khác luôn đúng, mình luôn sai – sống vậy ít phiền não hơn.
Đến là ngẫu nhiên, đi là tất nhiên – vì thế hãy sống tùy duyên nhưng không buông lung.

Làm sao để chuyển hóa phiền não?

Giữ Giới: Là nền tảng đạo đức, giúp ngăn ác, làm lành.
Tu Định: Là rèn luyện tâm không tán loạn, nhờ hành thiền, niệm Phật, trì chú.
Phát Tuệ: Là soi chiếu chân lý, thấy rõ bản chất của vô thường – khổ – vô ngã.

Bên cạnh đó, thường xuyên nghe pháp, đọc kinh, gần gũi thiện tri thức cũng là phương pháp giúp chuyển hóa phiền não rất hiệu quả.

Xem thêm : Giới Định Huệ là gì ? Mối liên hệ giữa Giới, Định – Huệ trong Phật Giáo.

KẾT LUẬN:

108 phiền não chẳng phải ở đâu xa, mà là từng dòng tâm niệm khởi lên trong lòng mỗi người. Nhưng cũng chính nơi ấy, nếu ta có chánh niệm, có pháp tu đúng đắn, thì sẽ tìm ra con đường thoát khỏi khổ đau.

Nguyện người hữu duyên khi đọc bài viết này, sẽ thấy rõ phiền não để không còn bị nó dẫn dắt. Lần chuỗi 108 hạt không phải chỉ là nghi lễ bên ngoài, mà là một hành trình quay về bên trong – tỉnh thức từng niệm một, đoạn trừ từng phiền não một.

A Di Đà Phật.

📿 Máy niệm Phật Tú Huyền – Gieo duyên chánh pháp đến mọi nhà

Nếu quý Phật tử đang tìm kiếm một chiếc máy niệm Phật chất lượng để hỗ trợ tu học, hay mong muốn được nghe giảng pháp mỗi ngày, Tú Huyền xin được làm nhịp cầu trợ duyên. Shop chuyên cung cấp:

Máy niệm Phật, máy nghe pháp với âm thanh rõ, dễ nghe, có sẵn nhiều bài kinh như Chú Đại Bi, Kinh A Di Đà, Kinh Địa Tạng, Kinh Dược Sư…
Nhận chép kinh Phật theo yêu cầu – quý vị chỉ cần gửi danh sách, chúng con sẽ chép đầy đủ và chỉnh chu.
Vòng tay phong thủy Phật giáo, chuỗi niệm Phật bằng gỗ, đá tự nhiên – vật hộ thân nhắc nhở tu hành chánh niệm mỗi ngày.

A Di Đà Phật

Xem thêm các bài viết Phật Pháp liên quan khác:

0/5 (0 Reviews)

Phật Pháp

108 phiền não – 108 cơ hội để giác ngộ chính mình